“Nét như Sony”, chắc là ai cũng đã từng nghe câu đó, nhất là cuối những năm 80, đầu 90. Thời ấy, cứ nhắc đến đồ điện tử, người ta lại nhắc đến Sony, đủ để thấy uy tín lớn như thế nào. Nhưng bây giờ, mọi thứ đã khác, niềm tin vào Sony có lẽ đã sụp đổ, nếu không thay đổi, ngày Sony đi theo Nokia chắc không còn xa nữa.
Quá khứ huy hoàng
Sony được thành lập vào năm 1946, trong thời kỳ khó khăn của cả Nhật Bản sau chiến tranh, nhưng công ty vẫn có những bước phát triển vượt bậc. Năm 1957, chiếc radio bán dẫn TR-63 trở thành một hiện tượng trên toàn thế giới. Đến năm 1980, máy nghe nhạc Walkman đã làm thay đổi cả ngành công nghiệp âm thanh từ chuẩn Dolby Digital 5.1 sang SDDS. Rồi các sản phẩm khác như TV, máy chơi game (PlayStation), laptop (Vaio) ra đời, trở thành ước mơ của rất nhiều người.
Khó khăn ngày càng lớn
Nhưng không có ai đứng mãi trên đỉnh cao. Sau những ngày tháng trên đỉnh, Sony ngày càng tụt dốc. TV giờ đây phải cạnh tranh với rất nhiều tên tuổi khác, đặc biệt là 2 hãng đến từ người hàng xóm Hàn Quốc: Samsung và LG; Walkman lu mờ khi iPod xuất hiện; PlayStation bị cạnh tranh bởi các game online; Vaio đã không còn nữa và mảng điện thoại không thể cạnh tranh nổi với Apple và Samsung.
Năm 2011, mức vốn hóa thị trường của Sony chỉ còn 18 tỷ USD so với 100 tỷ USD năm 2000. Năm 2012, công ty đã phải cắt giảm 10000 nhân lực, như một phần trong kế hoạch cải tổ. Nhưng thậm chí, Sony còn gặp khó khăn ngay tại sân nhà, khi thị trường mở cửa. Samsung, LG, Apple,… ồ ạt tiến vào Nhật Bản, với chất lượng sản phẩm không thua kém gì Sony, nhưng giá lại hợp lý hơn.
Đến lúc cần thay đổi
Một nguyên nhân cũng cần được nhắc đến là nạn chảy máu chất xám. Các nhân viên già nghỉ hưu, số khác được chào đón với những mức đãi ngộ rất hậu hĩnh ở Hàn Quốc hay Đài Loan. Tinh hoa của Sony được học hỏi rất nhanh, và với chi phí nhân công rẻ, họ đã đè bẹp Sony và chiếm thế thượng phong.
Bảo thủ, trì trệ
Đến tận bây giờ, tôi vẫn không hiểu nổi tại sao đến tận năm 2014, Sony mới chịu dùng màn hình IPS có rất nhiều ưu điểm so với LCD trên điện thoại (Xperia Z2), trong khi các hãng khác đã dùng từ cách đó vài năm. Lý giải cho câu hỏi này, chắc cũng cần phải mất thời gian, nhưng có lẽ có một nguyên nhân rất lớn là sự bảo thủ, trì trệ.
Sản phẩm của Sony tốt, ai cũng công nhận điều đó, nhưng bây giờ thì tốt không còn là thứ duy nhất nữa, cái người ta quan tâm là giá bán và mẫu mã, thì Sony hoàn toàn thất bại.
Lấy một ví dụ cụ thể: khi mới ra mắt, người ta rất ấn tượng với thiết kế OmniBalance, tính năng chống nước của Xperia Z, và sau đó đến một loạt Z1, Z2, Z3, Z4, Z5, vẫn với một thiết kế na ná nhau, chẳng ai phân biệt nổi. Trong khi đó, Samsung sau khi nhận phải rất nhiều chỉ trích với Galaxy S5 vì thiết kế rẻ tiền, họ đã thay đổi với Galaxy S6 và đạt được thành công vang dội.
Đã bao giờ mọi người thấy một chiến dịch quảng cáo nào thật sự lớn của Sony chưa? Chắc chắn là chưa. Ngoài việc tài trợ cho một số giải đấu như Champions League, ... Sony chẳng có một chiến dịch marketing nào thực sự hoành tráng, nếu như so với Samsung thì rõ ràng vấn đề marketing của Sony chỉ như một người học việc.
Chậm chạp trong thích nghi
Sony là kẻ tiên phong, khi trên đỉnh cao. Nhưng khi gặp khó, họ lại cho thấy một sự chậm thích nghi, cứ luẩn quẩn quanh những giá trị truyền thống.
Khi Samsung, LG liên tục đầu tư xây dựng nhà máy ở Việt Nam, thì Sony lại tuyên bố đóng cửa nhà máy. Thay vì sản xuất, hãng lại nhập khẩu TV nguyên chiếc, khiến giá thành bị đội lên và không cạnh tranh được với Samsung và LG.
Khi cuộc đua smartphone đã bão hòa và chuyển sang hệ sinh thái, Sony vẫn còn đang loay hoay tìm chỗ đứng cho mình. Tại MWC 2016, Samsung cùng với Facebook giới thiệu công nghệ thực tế ảo, LG giới thiệu VR 360 cùng các thiết bị trong hệ sinh thái của họ thì Sony trình làng 3 mẫu Xperia X và một số thiết bị đang thử nghiệm.
Một vấn đề nữa là giá. Sản phẩm của Sony tốt nên giá cao, nhưng đấy là câu chuyện của những năm trước, giờ đây, có rất nhiều sản phẩm chất lượng không hề kém mà giá lại rẻ hơn nhiều.
Chậm thay đổi đã làm cho Sony ngày càng lún sâu vào khó khăn. Đã có những giải pháp nhằm đưa Sony ra khỏi tình trạng này, nhưng nó còn kịp không, hay Sony sẽ đi theo Nokia ? Hi vọng điều đó không xảy ra, nhất là với một tên tuổi để lại trong chúng ta rất nhiều ấn tượng tốt đẹp